Spis treści
Kim była św. Barbara?
Święta Barbara była córką Dioskura z Heliopolis w Bitynii (krainie znajdując się na obszarze dzisiejszej Turcji). Ojciec wysłał na naukę do Nikomedii (dziś miasto Izmit). Tam poznała chrześcijaństwo. Korespondowała z wielkim filozofem i pisarzem Orygenesem z Aleksandrii, przyjęła chrzest i złożyła ślub czystości.
Gdy ojciec dowiedział się o jej wierze, uwięził ją w wieży, głodził i zastraszał, a następnie oddał pod sąd, gdzie była biczowana, bita maczugami, przypalana pochodniami i okaleczona, aż w końcu skazana na ścięcie mieczem przez własnego ojca. On zaś, według tradycji, zginął wkrótce porażony piorunem. Barbara poniosła męczeńską śmierć około 305–306 roku w Nikomedii lub Heliopolis.
Patronka dobrej śmierci i orędowniczka w czasie burzy oraz pożarów
Jej wstawiennictwa wzywają także osoby dotknięte cierpieniem, zagrożeniem życia lub nagłą, gwałtowną śmiercią, widząc w niej szczególną opiekunkę w niebezpieczeństwach.
Jakie zawody obejmuje jej opieka?
Do św. Barbary zwracają się przedstawiciele wielu zawodów niosących duże ryzyko lub związek z ogniem, budową i wojną.
Uchodzi za patronkę górników, hutników, kamieniarzy, kowali, ludwisarzy, marynarzy, murarzy, saperów, strażników, szczotkarzy, tkaczy, więźniów, wytwórców sztucznych ogni oraz żołnierzy – szczególnie artylerzystów i załóg twierdz. Także architektów, cieśli, dzwonników, flisaków.
Jej orędownictwa szukają także osoby pracujące w zawodach narażonych na nagłe katastrofy, eksplozje czy zawalenia.
Wierni zwracają się do niej w sytuacjach skrajnego lęku, choroby i zagrożenia.
Gdzie jest patronką?
Święta Barbara jest patronką archidiecezji katowickiej, a także miast Edessa i Kair.
A także Akademii Górniczo-Hutnicza w Krakowie.
Barbórka?
„Według Karola Mainka (górnika drukującego w czasopismach niemieckich), punktem wyjścia dla kultu Św. Barbary miało być istniejące od 1744 r. w Tarnowskich Górach bractwo Św. Barbary, patronki pomocnej w godzinę śmierci. Stąd przedostać się miał ten kult na poszczególne kopalnie”. (Za: Ligęza J., Żywirska M., Zarys kultury górniczej: Górny Śląsk, Zagłębie Dąbrowskie. Katowice 1964).
Sztuka i kult
Na obrazach św. Barbara przedstawiana jest w długiej, pofałdowanej tunice i płaszczu, z koroną na głowie lub w czepku, najczęściej z kielichem i Hostią w dłoni. Towarzyszą jej symbole związane z męczeństwem i wiarą: wieża, w której była więziona, miecz, anioł z gałązką palmową, dwa miecze u jej stóp, gałązka palmowa, kielich, księga, lew u stóp, monstrancja, a także pawie lub strusie pióro.
Jej kult wyrósł z pamięci o twardej wierności wierze i gotowości przyjęcia nawet najokrutniejszych tortur, by nie wyrzec się Chrystusa.
Fot. Rzeźba autorstwa Jana Dudka (1939), za Historia AGH.
Na podstawie: Żywoty Świętych, Ks. Wiesław Al. Niewęgłowski, WIKI, brewiarz.pl oraz Historia AGH.